Enida Alić: Račun iz hotela Marguery
U okviru projekta portala Tesliarium, posvećenog obeležavanju 170 godina od rođenja Nikole Tesle, predstavljamo priču „Račun iz hotela Marguery” autorke Enide Alić.
Polazeći od poslednjih godina Teslinog života u Njujorku, autorka gradi intimnu i sugestivnu književnu scenu u kojoj se susreću nauka, politika, samoća i ljudsko dostojanstvo. Neplaćeni hotelski račun i tajanstveni sanduci postaju simboli mnogo dubljeg sukoba: sveta koji u Teslinim idejama traži moć i korist i čoveka koji u njima vidi geometriju, tišinu i mogućnost drugačije budućnosti.
Generalni konzul je sjedio u dubokoj fotelji od tamnozelenog pliša u sobi hotela New Yorker, posmatrajući čovjeka koji je sjedio naspram njega pored prozora. Nikola je bio upadljivo mršaviji nego na onim retuširanim fotografijama koje su s vremena na vrijeme izlazile u tehničkim časopisima. Njegova ramena, nekada visoka i prava, sada su imala oblik blagog luka, ali su mu ruke ostale dugačke, stabilne, sa besprijekorno čistim, gotovo providnim noktima. Na niskom stolu od mahagonija, tačno između njih dvojice, ležao je neplaćeni račun za višemjesečni boravak iz prethodnog hotela, Marguery, na iznos koji bi prosječan njujorški radnik zarađivao godinama. Pored računa stajala je pepeljara, iako nijedan od njih nije pušio.
„Gospodine Tesla”, počeo je konzul tiho, trudeći se da mu glas zvuči više zaštitnički nego službeno, „Vlada u Beogradu je potpuno svjesna vaših zasluga i spremna je da pokrije ove troškove bez odlaganja. Finansije nisu problem. Ali moramo imati neka jasna osiguranja. Ljudi iz poslanstva traže objašnjenje... Šta se tačno nalazi u onim teškim drvenim sanducima koje odbijate da predate na čuvanje skladištu i koji i dalje stoje u podrumu hotela?”
Tesla nije odmah podigao pogled. Njegove oči, duboko utonule u duplje, bile su fiksirane za sopstvene prste koji su prebirali po ivici stare, izlizane lanene maramice. Znao je šta traže. Već mjesecima su oko njega kružili ljudi u tamnim kaputima, agentski pripravnici i vojni atašei, uvjereni da u starčevoj glavi leži ključ za oružje koje bi moglo da raspolovi nebo ili da uništi flotu na drugoj strani okeana jednim pritiskom na prekidač. Tražili su nacrte za prenos energije kroz zemlju, misleći da je to samo još jedan komercijalni patent koji se može prepakovati, prodati i iskoristiti za postavljanje novih granica.
„U tim sanducima je prtljag čovjeka koji se predugo i prečesto selio, konzule”, rekao je Tesla konačno. Glas mu je bio suv, ravan, potpuno lišen ikakve melodramatične note ili staračke drhtavice. „Tamo su proračuni o rezonanciji mehaničkih sistema koje vaše ministarstvo i vaše fabrike nikada neće napraviti. Ne zato što nemate sirovina, već zato što se plašite tišine koja nastane kada se te mašine jednom ugase. Vi vidite napon tamo gdje ja vidim rađanje geometrije. Možete platiti taj hotel, a možete me pustiti i da odem. Meni je, na koncu ovog života, sasvim dovoljno sedam stopa prostora i prozor koji se otvara tačno ka sjeveru, odakle svjetlost dolazi bez prelamanja.”
Konzul je polako privukao papir sebi, shvativši da ispred sebe nema naučnika koji traži državnu pomoć, već čovjeka koji je davno prešao nevidljivu granicu između fizike i sopstvenog mita, ostavljajući svijetu samo mrvice koje su oni nazivali napretkom.
Comments